Kuyum etiketi küçük, ince ve yıllarca okunabilir kalması gereken bir etikettir; terazi ise dükkânın kasası kadar önemli bir cihazdır. Yanlış etiket ya da yazıcı seçimi silinen barkodlara, uyumsuz bir terazi de elle yazılan ve hataya açık gramlara yol açar. Bu yazıda etiket, yazıcı ve terazi seçerken nelere bakmanız gerektiğini ve bu cihazların Hasvero ile nasıl çalıştığını anlatıyoruz.
Kuyum etiketi türleri ve ölçüleri
Kuyumculukta kullanılan etiketler genellikle polipropilen (PP) malzemeden, parçaya takılan ince bir kuyruk ya da katlanan bir gövdeyle üretilir.
- Kelebek (halter) etiket: Ortasından parçaya sarılıp iki yüzü birbirine yapıştırılır; bir tarafta barkod, diğer tarafta gram ve ayar gibi bilgiler yer alır.
- Kuyruklu etiket: Bilgi alanına ek olarak parçaya bağlanan uzun bir kuyruğu vardır; yüzük ve küçük parçalarda yaygındır.
Satıcıların ve kuyum yazılımlarının önerdiği ölçülere örnekler:
| Tür | Örnek ölçü |
|---|---|
| Kelebek | 60 × 12 mm, 68 × 10 mm |
| Kuyruklu | 72 × 10 mm |
| Kuyruklu (küçük) | 22 × 10 mm + 28 mm kuyruk, 18 × 8 mm + 35 mm kuyruk |
Ölçü seçerken etiketin parçanın üzerinde ne kadar yer kapladığına ve üzerine basmak istediğiniz bilgilere bakın: ürün kodu, gram, ayar, işçilik kodu, taş bilgisi. Sentetik taş içeren ürünlerde etikette "sentetik" ibaresinin bulunması gerektiğini de unutmayın.
Termal transfer mi, direkt termal mi?
Etiket yazıcıları iki yöntemle basar:
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Kuyum etiketi için |
|---|---|---|
| Termal transfer (ribonlu) | Isı, ribondaki mürekkebi etikete aktarır | Uygun; resin ribon ile kalıcı ve sürtünmeye dayanıklı |
| Direkt termal | Isıya duyarlı kâğıt kararır, ribon kullanılmaz | Uygun değil; zamanla solar, sürtünmeyle silinir |
Kuyum etiketi sürekli ele alınır, vitrinde ışık görür ve yıllarca kullanılabilir. Bu yüzden termal transfer yazıcı ve resin ribon tercih edilmelidir. Mum (wax) ribon PP etikette yeterince kalıcı olmayabilir.
Cepte taşınan mobil Bluetooth yazıcıların neredeyse tamamı direkt termal çalışır. Bu yazıcılar kargo ya da raf etiketi için uygundur, ancak kuyum etiketi için önerilmez.
Yazıcı dili: ZPL ve TSPL
Etiket yazıcıları kendi komut dilleriyle çalışır. Türkiye'deki kuyum pazarında yaygın diller şunlardır:
- ZPL: Zebra yazıcıların dili. Birçok başka marka da ZPL emülasyonu sunar.
- TSPL: TSC yazıcıların dili.
- EZPL: Godex yazıcıların dili; Godex modelleri ZPL emülasyonuyla da (GZPL) çalışabilir.
- PPLA / PPLB: Argox yazıcıların dili.
Emülasyonlar orijinal dille bire bir aynı değildir. Bir yazıcıyı emülasyonla kullanacaksanız mutlaka kendi etiketinizle deneme baskısı yapın.
Yaygın modeller
Kuyumcu etiketi için satıcıların önerdiği masaüstü termal transfer yazıcılara örnekler:
| Marka | Model örnekleri | Dil |
|---|---|---|
| Zebra | ZD421t, ZD220t, ZD230t, GK420t, GC420t, TLP2844 | ZPL |
| TSC | TE300, TE310, TA200 | TSPL |
| Godex | G530, EZ1100, EZ1105, RT230i | EZPL (GZPL emülasyonu) |
| Argox | OS-214 Plus, X-1000 | PPLA / PPLB |
Çözünürlük: 203 dpi mi, 300 dpi mi?
Kuyum etiketi dardır. 203 dpi bir yazıcıda 10 mm yüksekliğindeki bir etikete basılan barkodun okunması zorlaşabilir. Bu yüzden 300 dpi önerilir. Çok dar etiketlerde klasik çizgi barkod yerine daha küçük alana sığan Data Matrix kare kodu tercih edilebilir.
Hassas terazi seçimi
Kuyumcu tezgâhında genellikle 600 gram kapasiteli, 0,01 gram hassasiyetli teraziler kullanılır. Terazi seçerken dikkat edilecek başlıca konular:
- Onay: Ticarette kullanılan terazinin onaylı olması, CE ve "M" işaretini taşıması gerekir.
- Periyodik muayene: Tartı aletleri belirli aralıklarla yetkili servislerde muayene edilir. Son damga tarihini takip edin.
- Seri çıkış: Terazinin RS-232 ya da USB veri çıkışı varsa, tartılan değer bilgisayara doğrudan aktarılabilir; gramı elle yazmanız gerekmez.
Yaygın markalar
| Marka | Örnek | Not |
|---|---|---|
| Dikomsan (yerli) | HT-SA 600 | RS-232 standart, USB isteğe bağlı |
| Radwag | WTC 600 J | RS-232 ve USB; belgelenmiş protokol |
| A&D | GX-A / GF-A | RS-232 ve USB |
| Shimadzu | UW/UX, ATX, BL | RS-232 |
| CAS | XE 600 | RS-232 |
| Desis, Bonita | 600 g modeller | Veri çıkışını satıcıyla teyit edin |
| Ohaus, Kern, Mettler Toledo, Sartorius | çeşitli modeller | Belgelenmiş seri protokoller |
Seri çıkış ayarları
Teraziler fabrikadan farklı iletişim ayarlarıyla çıkar. Örneğin A&D teraziler 2400 baud, 7 veri biti ve çift parite (7E1), Shimadzu teraziler 1200 baud ile çalışır; birçok marka ise 9600 baud, 8 veri biti, paritesiz (8N1) kullanır. Bazı teraziler değeri sürekli gönderir, bazıları ise yalnız PRINT tuşuna basıldığında ya da bilgisayar istediğinde gönderir.
Bu ayarların yazılımla uyuşmaması, terazinin "bağlı ama okunmuyor" görünmesinin sık rastlanan nedenidir.
Satıcıya sorulacak sorular
Etiket yazıcısı için:
- Termal transfer mi, direkt termal mi? Resin ribon destekliyor mu?
- Çözünürlüğü kaç dpi?
- Hangi dili destekliyor (ZPL, TSPL, emülasyon)?
- Bağlantı seçenekleri neler: USB, Ethernet, Wi-Fi, Bluetooth?
- Kullanmak istediğim etiket ölçüsünü (genişlik ve boşluk algılama) destekliyor mu?
- Kuyum etiketiyle deneme baskısı yapabilir miyim?
Terazi için:
- Onaylı mı, "M" işareti var mı, son muayene tarihi ne?
- RS-232 ya da USB veri çıkışı var mı? Kablo pakete dahil mi?
- Veri biçimi ve iletişim ayarları (baud, veri biti, parite) belgelenmiş mi?
- Değeri sürekli mi gönderiyor, yoksa tuşla ya da komutla mı?
- USB'ye çevirici kullanılacaksa hangi yonga setiyle çalışıyor (FTDI, CP210x, PL2303, CH340)?
Hasvero cihazlarınıza nasıl bağlanır?
Hasvero, dükkânınızdaki mevcut cihazlarla çalışmak üzere tasarlanmıştır.
Terazi (web): Terazi, Chrome ya da Edge tarayıcısının Web Serial özelliğiyle doğrudan okunur; ayrı bir program kurmanız gerekmez. Ayarlar ▸ Donanım bölümünde terazinizin markasını seçersiniz: A&D, Shimadzu, Mettler Toledo, Radwag, Ohaus, Kern ve Sartorius için hazır profiller vardır. Dikomsan, Desis, CAS, Bonita gibi değeri sürekli gönderen teraziler genel profille çalışır. Baud ve veri biçimini gerekirse elle değiştirebilirsiniz. Gram alanının yanındaki terazi düğmesine bastığınızda kararlı tartım beklenir ve değer alana yazılır.
Etiket yazıcısı (web): Etiket şablonu milimetre ölçüsüyle tanımlanır; aynı şablondan ZPL, TSPL ya da PDF çıktısı üretilir. Yazıcıya doğrudan basmak için tezgâh bilgisayarınıza QZ Tray yardımcı programı kurulur (resmi sitesinden indirilir; biz barındırmayız). QZ Tray yoksa ya da ulaşılamıyorsa etiket PDF olarak açılır ve tarayıcının yazdırma penceresinden basılır.
Mobil uygulama: Telefondan etiket basmak için ağdaki yazıcıya IP adresiyle bağlanabilir ya da Android'de eşleştirilmiş bir Bluetooth yazıcı kullanabilirsiniz. Android telefonlarda terazi USB-OTG kablosuyla bağlanıp okunabilir.
Desteklenen cihazlar ve kurulum için donanım ile mobil uygulama sayfalarına göz atabilirsiniz. Cihazınız listede yoksa destek ekibimizle görüşmenizi öneririz.
